Femoroasetabuler Sıkışma (FAI): Belirtileri ve Nedenleri

Femoroasetabuler Sıkışma (FAI): Belirtileri ve Nedenleri

Femoroasetabuler sıkışma, kalça eklemindeki kemik uyumsuzluğu sonucu ortaya çıkan ve ağrıya neden olan bir durumdur.

Femoroasetabuler sıkışma, kalça eklemini oluşturan kemiklerin şekilsel bozuklukları nedeniyle hareket sırasında birbirine anormal temas etmesi durumudur. Tıbbi literatürde Femoroacetabular Impingement (FAI) olarak da bilinen bu sendrom, özellikle genç ve aktif bireylerde kalça ağrısının önde gelen nedenlerinden biridir. Kalça eklemi, uyluk kemiği başı (femur) ve leğen kemiğindeki yuva (asetabulum) arasında kusursuz bir uyum gerektirir. Ancak bu kemiklerdeki yapısal fazlalıklar, hareket esnasında sürtünmeye ve sıkışmaya yol açarak eklem içi yapılara zarar verebilir.

Bu durum, erken dönemde fark edilip yönetilmezse eklem kıkırdağında aşınmaya ve labrum adı verilen conta benzeri yapıda yırtıklara neden olabilir. Sporcularda ve aktif yaşam süren bireylerde sıkça karşılaşılan bu rahatsızlık, doğru tanı ve tedavi yöntemleri ile kontrol altına alınabilir.

Femoroasetabuler Sıkışma (FAI) Nedir?

Femoroasetabuler sıkışma (FAI), kalça ekleminin top ve yuva yapısındaki anatomik varyasyonlardan kaynaklanan mekanik bir sorundur. Normal şartlarda femur başı, asetabulum içinde sürtünmesiz bir şekilde hareket eder. Ancak FAI varlığında, kemiklerdeki şekil bozuklukları, özellikle kalçanın bükülmesi ve içe dönmesi gibi hareketlerde kemiklerin birbirine çarpmasına neden olur.

Bu tekrarlayan mikrotravmalar, zamanla eklem kıkırdağında ve labrumda hasara yol açabilir. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) verilerine göre, FAI her zaman ağrıya neden olmayabilir; ancak yapısal bozukluğu olan bireylerde yoğun fiziksel aktivite semptomları tetikleyebilir.

FAI Sendromunun Belirtileri

FAI sendromunun en belirgin semptomu, genellikle kasık bölgesinde hissedilen derin ve keskin ağrıdır. Hastalar bu ağrıyı tarif ederken ellerini kalçalarının yan tarafına "C" şeklinde koyarak (C-belirtisi) ağrının yerini gösterirler. Ağrı, uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkarken, arabadan inerken veya spor aktiviteleri sırasında artış gösterebilir.

Sıkışmanın günlük yaşam üzerindeki etkileri, hareket kısıtlılığı ile kendini belli eder. Ayakkabı bağlamak veya çorap giymek gibi kalça fleksiyonu gerektiren basit hareketler zorlaşabilir. Hastalar bazen eklemde takılma, kilitlenme veya boşalma hissi de yaşayabilirler. Bu durumun yaşam kalitesine etkileri hakkında daha fazla bilgi için kalça sıkışmasının günlük yaşama etkileri konulu yazımızı inceleyebilirsiniz.

FAI Tipleri: Cam, Pincer ve Mikst

Femoroasetabuler sıkışma, kemik deformitesinin bulunduğu bölgeye göre üç ana tipte sınıflandırılır. Bu sınıflandırma, tedavi planlamasında kritik bir rol oynar.

1. Cam (Tümsek) Tipi Sıkışma: Uyluk kemiği başının yuvarlaklığını kaybederek daha bombeli bir yapıya sahip olması durumudur. Bu yapısal bozukluk, kalça hareketi sırasında asetabulum kenarına sürterek kıkırdak hasarına neden olur. Genellikle genç erkeklerde ve sporcularda daha sık görülür.

2. Pincer (Kıskaç) Tipi Sıkışma: Asetabulumun (yuva) kenarının normalden fazla uzayarak femur başını aşırı örtmesi durumudur. Bu durum, femur boynunun yuvaya erken çarpmasına ve labrumun sıkışmasına yol açar. Genellikle orta yaşlı kadınlarda daha yaygındır.

3. Mikst (Karışık) Tip Sıkışma: Hem Cam hem de Pincer tipi deformitelerin bir arada görüldüğü durumdur. FAI vakalarının büyük çoğunluğu (%80 civarı) bu kategoride yer alır.

FAI ile Kalça Labrum Yırtığı İlişkisi

Kalça labrumu, asetabulumun kenarını çevreleyen ve eklemin stabilitesini sağlayan kıkırdak benzeri bir dokudur. FAI sendromunda kemiklerin birbirine sürtmesi, labrum üzerinde sürekli bir stres oluşturur. Bu mekanik stres, zamanla labrumun yıpranmasına ve yırtılmasına neden olabilir.

Kalça labrum yırtıkları, FAI'nin en sık görülen sonuçlarından biridir ve tedavi edilmediğinde eklemde instabiliteye yol açabilir. Labrumun hasar görmesi, eklem sıvısının sızdırmazlığını bozar ve kıkırdak yüzeylerindeki yük dağılımını olumsuz etkiler.

FAI Tanısı Nasıl Konulur?

Tanı süreci, detaylı bir hasta öyküsü ve fizik muayene ile başlar. Hekim, hastanın ağrı şikayetlerini dinledikten sonra FADIR (Fleksiyon, Adduksiyon, İç Rotasyon) testi gibi özel provokasyon testleri uygular. Bu testler sırasında ağrının tetiklenmesi, sıkışma sendromunu düşündürür. Tanı sürecinde ayırıcı tanı yapmak önemlidir; zira semptomlar diğer kalça eklemi hastalıkları ile karışabilir.

Kesin tanı için radyolojik görüntüleme şarttır. Röntgen grafileri kemik yapısındaki Cam veya Pincer deformitelerini gösterirken, Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) yumuşak doku hasarlarını ve labrum yırtıklarını detaylandırır. Bilimsel kaynaklar, özellikle PubMed üzerindeki çalışmalar, MR artrografi yönteminin labrum yırtıklarını tespit etmede yüksek hassasiyete sahip olduğunu göstermektedir.

FAI Tedavi Seçeneklerine Genel Bakış

Femoroasetabuler sıkışma tedavisi, hastanın semptomlarının şiddetine, eklemdeki hasar miktarına ve aktivite beklentisine göre planlanır. Tedavi yaklaşımı konservatif (ameliyatsız) yöntemler ve cerrahi seçenekler olarak ikiye ayrılır.

Konservatif Tedavi: Hafif vakalarda aktivite modifikasyonu, anti-enflamatuar ilaçlar ve fizik tedavi önerilebilir. Fizik tedavi, kalça çevresi kaslarını güçlendirerek ekleme binen yükü azaltmayı hedefler. Ayrıca, bazı durumlarda PRP ve kök hücre tedavileri gibi biyolojik yöntemler de destekleyici olarak kullanılabilir.

Cerrahi Tedavi: Konservatif tedavilere yanıt vermeyen veya ileri düzeyde kemik deformitesi olan hastalarda cerrahi müdahale gerekebilir. Günümüzde en sık tercih edilen yöntem kalça artroskopisidir. Kalça artroskopisi yöntemi, minimal invaziv bir teknik olup, eklemdeki sıkışmaya neden olan kemik çıkıntıların tıraşlanmasını ve varsa labrum yırtıklarının onarılmasını sağlar.

Cerrahiye karar verme sürecinde eklem koruyucu cerrahide hasta seçimi kriterleri büyük önem taşır. Detaylı bilgi için femoroasetabuler sıkışma genel bilgisi ve artroskopik femoroasetabuler sıkışma tedavisi sayfalarımızı ziyaret edebilirsiniz.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili herhangi bir endişeniz veya sorunuz varsa, lütfen uzman bir hekime danışınız. Bu makaledeki bilgiler genel tıbbi kaynaklara dayanmaktadır ve kişisel tedavi planı için temel alınmamalıdır.