Artroskopik Cerrahi

Artroskopik cerrahi, eklem içine küçük kesilerden kamera ve özel aletlerle girilerek diz ve kalçada menisküs, bağ, kıkırdak ve labrum sorunlarının tedavi edildiği yöntemdir.

Artroskopik Cerrahi

Artroskopik cerrahi, eklemin içine küçük kesilerden yerleştirilen ince bir kamera ve özel aletlerle hastalıkların tanı ve tedavisinin yapıldığı kapalı ameliyat yöntemidir. Diz ve kalça başta olmak üzere birçok eklemde menisküs, bağ, kıkırdak ve labrum sorunlarının tedavisinde kullanılır.

Artroskopi; eklem içerisinin görüntülenerek hastalıkların tanı ve tedavisinin yapıldığı bir cerrahi işlemdir. İki Yunanca kelime; "arthro" (eklem) ve "skopein" (içine bakmak) kelimelerinden gelmektedir.

Resim Artroskopi kulesi

Eklemin artroskopik incelemesinde, ortopedist küçük yaralardan eklem içerisini kalem benzeri enstrümanlarla görüntüler. Eklem içerisindeki kıkırdak ve bağ gibi yapılar, ekranda daha büyük olarak görüntülenebilir. Böylece patolojik yapıların tanınması daha kolay ve doğru olarak yapılabilir. Bunun yanında küçük kesilerden gerekli tedaviler yapılabilir.

Artroskopi günümüzde; diz, omuz, ayak bileği, dirsek, kalça eklemi gibi birçok büyük eklemde rutin olarak uygulanmaktadır.

normal kıkırdak

Artroskopi niçin gereklidir?

Günümüzde birçok eklem hastalığının tanısı MR ile konulabilmektedir. Bu açıdan artroskopi, sıklıkla cerrahi bir tedavinin daha küçük yaralardan uygulanabildiği tedavilerde kullanılmaktadır. Böylece hastaların daha konforlu ve hızlı bir iyileşme dönemi geçirmeleri sağlanabilmektedir. Buna rağmen bir kısım kıkırdak patolojilerinin tanısında halen artroskopi tanısal amaçla kullanılabilmektedir.

Günümüzde artroskopi yardımlı uygulanan çok sayıda cerrahi tedavi mevcuttur. Sık uygulanan tedaviler;

Diz eklemi
Menisküs yırtıklarının tedavisi
Çapraz bağ yaralanmaları
Kıkırdak patolojileri
Kalça eklemi
Femoroasetabuler sıkışma
Labrum yırtıkları
İliopsoas patolojileri
Gluteus medius yırtıkları
Omuz eklemi
Subakromial sıkışma
Rotator manşet yırtıkları
Bankart lezyonları
Biceps patolojileri
Ayak bileği
Talus osteokondral lezyonları
Sinovyal hastalıklar

Hangi şikâyetlerde artroskopi gündeme gelir?

Artroskopi bir şikâyetin kendisine değil, muayene ve görüntüleme ile ortaya konan eklem içi bir soruna yönelik planlanır. Aşağıdaki belirtiler, artroskopiyle tedavi edilebilecek bir sorunu düşündürebilir:

  • Dizde kilitlenme, takılma ya da tam açılamama
  • Özellikle dönme hareketlerinde dizde boşalma hissi
  • Tekrarlayan eklem şişliği
  • Kasıkta, özellikle uzun oturma veya kalçayı bükme ile artan ağrı
  • Fizik tedavi ve ilaç tedavisine rağmen haftalarca geçmeyen eklem ağrısı
  • Spor yaralanması sonrası eski performansa dönememe

Diz ekleminde artroskopinin hangi sorunlarda uygulandığını diz artroskopisi nedir ve uygulama alanları yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Ameliyat öncesi değerlendirme ve tanı

Karar süreci ayrıntılı öykü ve fizik muayeneyle başlar. Röntgen kemik yapıyı ve kireçlenme derecesini, MR ise menisküs, bağ, kıkırdak ve labrum gibi yumuşak dokuları göstermede yardımcıdır. Kalça sorunlarında özel röntgen açıları veya MR artrografi istenebilir. Ameliyat planlanırsa kan tetkikleri ve anestezi değerlendirmesi yapılır; kullanılan ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar, önceden hekimle konuşulmalıdır. Ameliyat kararından önce ameliyatsız seçenekler de mutlaka gözden geçirilir.

Ameliyatsız tedavi ne zaman yeterli olabilir?

Her eklem sorunu ameliyat gerektirmez. Dejeneratif (yıpranmaya bağlı) menisküs yırtıkları, hafif kıkırdak sorunları ya da erken dönem sıkışma bulguları gibi birçok durumda önce aktivite düzenlemesi, fizik tedavi, kısa süreli ilaç tedavisi ve gerektiğinde enjeksiyon tedavileri denenir.

Artroskopi genellikle şu durumlarda düşünülür: kilitlenmeye yol açan yırtıklar, instabiliteye neden olan bağ kopmaları, tamir edilebilecek menisküs veya labrum yırtıkları, eklem içinde serbest cisim varlığı ya da uygun bir süre ameliyatsız tedaviye rağmen devam eden ve görüntülemeyle açıklanan şikâyetler. İleri evre kireçlenmede ise artroskopik temizliğin faydası sınırlıdır; bu durumda farklı tedavi seçenekleri değerlendirilir.

Artroskopik ameliyat nasıl yapılır?

Ameliyat çoğunlukla spinal (belden uyuşturma) veya genel anestezi altında yapılır. Eklem çevresinde genellikle 1 cm'den kısa birkaç giriş deliği (portal) açılır. Eklem steril sıvıyla doldurularak görüş alanı oluşturulur, kamera görüntüsü ekrana yansıtılır ve diğer portallerden yerleştirilen aletlerle tamir, temizleme ya da rekonstrüksiyon işlemleri yapılır. Kalça artroskopisinde eklem aralığını açmak için bacağa kontrollü çekme uygulanır.

Ameliyatın süresi yapılacak işleme göre değişir; tanısal bir inceleme kısa sürerken bağ rekonstrüksiyonu veya kalça artroskopisi daha uzun sürebilir. Hastaların önemli bir kısmı aynı gün ya da bir gece yatış sonrasında taburcu olur. Diz artroskopisinin adımlarını diz artroskopisi nasıl yapılır yazımızda okuyabilirsiniz.

Açık cerrahiye göre farkları

Artroskopide kesiler küçüktür ve eklem çevresindeki yumuşak dokulara daha az müdahale edilir. Bu durum ameliyat sonrası ağrının ve hastanede kalış süresinin azalmasına katkıda bulunabilir; ancak bu avantajlar her hasta ve her işlem için aynı ölçüde geçerli değildir. Bazı kırıklar, ileri deformiteler veya protez gerektiren durumlar açık cerrahi gerektirir. Hangi yöntemin uygun olduğu; sorunun türüne, eklemin genel durumuna ve kişinin beklentilerine göre muayene sonrasında belirlenir. İki yöntemin karşılaştırması için artroskopi nedir, açık cerrahiden farkları yazımıza göz atabilirsiniz.

Ameliyat öncesi hazırlık ve ilk günler

Ameliyattan önce genellikle belirli bir süre aç kalınması istenir; düzenli kullanılan ilaçlardan hangilerine devam edileceği ve hangilerine ara verileceği hekim ve anestezi uzmanı tarafından belirlenir. Ameliyat öncesi dönemde kas gücünü korumaya yönelik basit egzersizler yapmak ve özellikle bağ yaralanmalarında şişliğin azalmasını, diz hareketinin geri gelmesini beklemek iyileşme sürecine katkı sağlayabilir.

Ameliyattan sonraki ilk günlerde genellikle şunlar önerilir:

  • Bacağı yüksekte tutmak ve hekimin önerdiği şekilde soğuk uygulama yapmak
  • Pansumanı kuru ve temiz tutmak, banyo konusunda verilen talimatlara uymak
  • Önerilen ağrı kesici ve gerekiyorsa pıhtı önleyici ilaçları düzenli kullanmak
  • Ayak bileği pompalama gibi dolaşımı destekleyen basit egzersizleri sık sık yapmak
  • Kontrol randevularını ve fizik tedavi seanslarını aksatmamak

İyileşme ve rehabilitasyon

Artroskopi sonrası iyileşme süresi, artroskopinin kendisinden çok eklem içinde yapılan işleme bağlıdır:

  • Tanısal inceleme veya menisküs temizliği: Günlük yaşama dönüş genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasında olur.
  • Menisküs tamiri: Birkaç haftalık koruma döneminin ardından kademeli yüklenme; spora dönüş genellikle birkaç ay sürer.
  • Ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu: Uzun soluklu bir rehabilitasyon gerekir; dönme hareketleri içeren sporlara dönüş çoğunlukla aylar sonra, kas gücü testleriyle planlanır.
  • Kalça artroskopisi: Birkaç hafta koltuk değneği kullanımı ve aşamalı fizik tedavi programı gerekebilir.

Tüm süreler kişiden kişiye değişir. Fizik tedavinin aşamaları için artroskopik cerrahi sonrası rehabilitasyon, çalışma hayatına dönüş için artroskopik cerrahi sonrası işe dönüş süresi yazılarımızı inceleyebilirsiniz.

Riskler ve olası komplikasyonlar

Artroskopi kapalı bir yöntem olsa da bir ameliyattır ve bazı riskleri vardır. Bunlar seyrek görülür:

  • Enfeksiyon
  • Derin ven trombozu (bacak toplardamarlarında pıhtı)
  • Eklem içinde kanama ve uzun süren şişlik
  • Eklem sertliği veya hareket kısıtlılığı
  • Nadiren sinir veya damar yaralanması, kalça artroskopisinde çekmeye bağlı geçici uyuşukluk
  • Şikâyetlerin beklenen ölçüde azalmaması

Ameliyat öncesinde bu riskler ve kişiye özel durumlar ayrıntılı olarak konuşulmalıdır. Sonuçlar kişiden kişiye değişir.

Ne zaman ortopedi uzmanına başvurmalısınız?

  • Yaralanma sonrası dizde hızla gelişen şişlik veya yük verememe
  • Dizde kilitlenme, takılma ya da tekrarlayan boşalma hissi
  • Haftalardır süren ve günlük yaşamı kısıtlayan kalça veya kasık ağrısı
  • Ateş, kızarıklık ve sıcaklık artışıyla birlikte eklem şişliği (acil değerlendirme gerektirir)

Kalça ekleminde uygulanan artroskopik tedaviler için kalça artroskopisi sayfamızı inceleyebilir, muayene ve randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene ve gerekli tetkiklerle, kişiye özel olarak verilir.

Sıkça sorulan sorular

Artroskopi nedir, nasıl yapılır?

Artroskopi, eklemin içine küçük kesilerden yerleştirilen kamera ve özel aletlerle yapılan kapalı bir ameliyattır. Genellikle spinal veya genel anestezi altında, 1 cm'den kısa birkaç giriş deliğinden uygulanır. Hem tanı koymak hem de menisküs, bağ, kıkırdak ve labrum gibi yapıları tedavi etmek için kullanılır.

Artroskopi ameliyatı kaç saat sürer?

Süre yapılacak işleme göre değişir. Tanısal bir inceleme veya menisküs temizliği kısa sürerken menisküs tamiri, ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu ya da kalça artroskopisi daha uzun sürebilir. Ameliyat öncesinde hekiminiz planlanan işleme göre yaklaşık bir süre bildirir.

Artroskopi sonrası ne zaman yürüyebilirim?

Basit girişimlerden sonra çoğu hasta aynı gün ya da ertesi gün destekle yürüyebilir. Menisküs tamiri, bağ rekonstrüksiyonu veya kalça artroskopisi gibi işlemlerden sonra bir süre koltuk değneği kullanmak ve yük vermeyi kademeli artırmak gerekebilir. Süre kişiden kişiye ve yapılan işleme göre değişir.

Artroskopi ile açık ameliyat arasındaki fark nedir?

Artroskopide kesiler küçüktür ve eklem çevresindeki dokulara daha az müdahale edilir; bu durum ağrının ve hastanede kalışın azalmasına katkıda bulunabilir. Ancak her sorun artroskopiyle çözülemez; bazı kırıklar, ileri deformiteler ve protez gerektiren durumlar açık cerrahi gerektirir.

Artroskopinin riskleri nelerdir?

Riskler seyrek görülmekle birlikte enfeksiyon, bacakta pıhtı (derin ven trombozu), eklem içinde kanama ve şişlik, eklem sertliği ve nadiren sinir veya damar yaralanmasını içerir. Kalça artroskopisinde çekmeye bağlı geçici uyuşukluk olabilir. Bu riskler ameliyat öncesinde hekiminizle ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.

Prof. Dr. Gökhan Polat

Yazının hekimi

Prof. Dr. Gökhan Polat

Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi

  • Hospital for Special Surgery (New York), Spor Hekimliği ve Kalça Koruma Fellowship'i (2015)
  • Avrupa Ortopedi ve Travmatoloji Board sertifikası (EBOT)
  • ESSKA ve TOTBİD üyesi
Özgeçmişi görüntüleyin

Online Randevu