İleri Evre Diz Kireçlenmesinde Cerrahi Bir Seçenek
Total diz protezi, ileri derecede diz eklemi kireçlenmesi (osteoartrit), romatizmal hastalıklar ya da travmalara bağlı olarak dizin işlevini kaybettiği durumlarda uygulanan etkili bir cerrahi tedavi yöntemidir. Bu işlemde hasarlı diz eklem yüzeyleri yapay bir protezle değiştirilerek hastanın daha az ağrıyla yürümesi, merdiven çıkması ve günlük yaşamına dönmesi hedeflenir.
Peki, total diz protezi ameliyatı nasıl yapılır? Hangi aşamalardan oluşur? İyileşme süreci nasıldır? İşte tüm detaylarıyla…
Total Diz Protezi Nedir?
Diz, uyluk kemiği (femur) ile kaval kemiği (tibia) arasındaki karmaşık bir eklemdir. Bu eklem yüzeylerini kaplayan kıkırdak dokunun aşınmasıyla birlikte sürtünme artar ve ağrılı bir hareket oluşur. Total diz protezi ameliyatında:
- Femur ucundaki hasarlı kıkırdak ve kemik yüzey temizlenir
- Tibia üstündeki yüzey düzeltilir ve yapay bir yüzey eklenir
- Gerekirse diz kapağının (patella) arka yüzeyi de değiştirilir
- Bu yüzeylere uygun metal ve polietilen parçalar yerleştirilerek yeni bir eklem oluşturulur
Ameliyat Öncesi Hazırlık
- Kapsamlı fizik muayene ve değerlendirme
- Radyolojik görüntüleme (X-ray, gerekirse MR)
- Anestezi değerlendirmesi
- Kan tahlilleri, EKG, akciğer grafisi gibi rutin tetkikler
- Kullanılan ilaçlar gözden geçirilir, gerekli olanlar kesilir
- Hastaya detaylı bilgilendirme yapılır ve onam alınır
Total Diz Protezi Ameliyatı Aşamaları
-
Anestezi Uygulaması
-
Genellikle spinal (belden) veya genel anestezi tercih edilir
-
-
Cerrahi Kesiler
-
Dizin ön kısmından yaklaşık 10–15 cm’lik bir kesi yapılır
-
-
Hasarlı Dokuların Temizlenmesi
-
Kıkırdak ve kemik yüzeyler özel aletlerle traşlanır
-
-
Protez Parçalarının Yerleştirilmesi
-
Femur ve tibia yüzeyine uygun metal/plastik parçalar sabitlenir
-
Bazen diz kapağı arka yüzeyi de değiştirilir
-
-
Hareket Kontrolü ve Dikişler
-
Yeni eklemin dengesi ve hareketi test edilir
-
Katlar uygun şekilde kapatılır ve pansuman yapılır
-
-
Toplam Süre
-
Ortalama ameliyat süresi 1,5 – 2 saat arasındadır
-
Ameliyat Sonrası Süreç
- Hastanede Kalış: Genellikle 3–5 gün
- Yürümeye Başlama: 1. günden itibaren fizik tedavi desteğiyle başlatılır
- Fizik Tedavi: İlk 6 hafta çok önemlidir
- Tam İyileşme: 6 hafta ile 3 ay arası
- Merdiven çıkma, araba kullanma: Genellikle 6. haftadan sonra mümkündür
- Protez Ömrü: Ortalama 15–20 yıl
Total Diz Protezinin Sağladığı Faydalar
- Çoğu hastada ağrının belirgin şekilde azalması
- Yürüme, oturma, kalkma gibi günlük hareketlerin kolaylaşması
- Daha iyi eklem açısı ve hareket kabiliyeti
- Sosyal yaşama aktif katılım
- Uzun vadeli fonksiyonel iyileşme
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Ameliyat sonrası ilk haftalarda enfeksiyon riskine karşı dikkatli olunmalı
- Diz üzerine ani yüklenmelerden kaçınılmalı
- Düşme riski olan yüzeylerde dikkatli olunmalı
- Fizik tedavi ihmal edilmemeli
- Protezin uzun ömürlü olması için aşırı zorlayıcı hareketlerden kaçınılmalı
Sıkça sorulan sorular
Total diz protezi ameliyatı ağrılı mıdır?
Ameliyat sonrası ağrı modern yöntemlerle kontrol altına alınır. İlk birkaç gün ağrı olsa da giderek azalır.
Ameliyat sonrası ne zaman yürüyebilirim?
Genellikle ilk gün ayağa kalkılır, ikinci gün yürüyüş destekli olarak başlar.
Fizik tedavi şart mı?
Evet. Başarılı bir sonuç için fizik tedavi en az ameliyat kadar önemlidir.
Diz protezi ne kadar dayanır?
Ortalama 15–20 yıl. Hastanın kilosu, aktivite düzeyi ve ameliyat sonrası uyumu bu süreyi etkiler.
İki dize aynı anda protez yapılabilir mi?
Bazı durumlarda evet. Ancak genellikle aralıklı olarak iki diz ayrı ayrı ameliyat edilir.
